‘Men mag het bokje niet koken in de melk van zijn moeder’ is één van de wetten die in de Torah, één van de heilige boeken van de joden, wordt beschreven. Uit dit gebod hebben de joden opgemaakt dat zij geen vlees en melk samen mogen eten. “Dit gaat heel diep als het gaat om alle ingrediënten om je heen. Ik moet altijd opletten als ik boodschappen ga doen. Maar we hebben een agenda gekregen van de Nederlands-Israëlisch Kerkgenootschap, waarin alles staat wat wij wel en niet mogen eten of verwerken in onze gerechten”, vertelt Nechamah Mayer-Hirsch, één van de nog weinige joden in Amersfoort. De Tien Woorden in het jodendom, waar dit gebod ook bijhoort, zijn niet zo bekend als de Tien Geboden van de christenen, maar zijn hetzelfde. “Alleen praten wij joden over woorden, omdat niet alles een gebod is.”

Sjawoe’ot is een oogstfeest in het jodendom en viel dit jaar op 6 en 7 Sivan, de negende maand vanaf het joodse nieuwjaar. Dit jaar viel dat op 31 mei en 1 juni 2017. De datum van het feest, in de Gregoriaanse kalender van tegenwoordig, verschilt ieder jaar. Dit feest wordt ook wel het joodse Pinksteren genoemd, alleen zien de joden dit anders.

Waarom zien jullie Sjawoe’ot niet als het joodse Pinksteren?

“Dit feest heeft niks te maken met Pinksteren. Sjawoe’ot vormt samen met Pesach en Soekot de drie Voetfeesten. Dit zijn alle drie oogstfeesten, waarop men in de tijd dat de Tempel in Jerusalem er nog stond, daarheen trokken om offers te brengen. Het begint met Pesach waarbij wij de Uittocht uit Egypte en de eerste gerstoogst herdenken. Tijdens Sjawoe’ot herdenken wij het krijgen van de Torah en de eerste tarweoogst. En op Soekot herdenken wij de Tocht door de Woestijn naar het Beloofde Land en de late oogst. Tegenwoordig zijn het geen oogstfeesten meer, omdat de landbouw niet onze primaire levensbehoefte is. Sjawoe’ot wordt op de 50ste dag na Pesach gevierd, dit is volgens de zogenoemde Omertelling. Omer betekent in het Hebreeuws namelijk de garve van gerst. Dit gerst werd geofferd in de Tempel. Het markeert het einde van de gerstoogst die met Pesach is begonnen.

Pinksteren is wel voortgekomen uit Sjawoe’ot, maar de christenen vieren het met een heel andere betekenis, namelijk de oogst van de eerste gelovigen en de geboorte van de kerk. Dat is niet hetzelfde als de oogst die wij vieren.”

Hoe ziet een traditionele Sjawoe’ot er bij u thuis uit?

“De Sjawoe’ot begint altijd op het moment dat ik de eerste kaars van de kandelaar heb aangestoken”, zegt Mayer terwijl zij naar de tafel aan haar linkerhand wijst. “Het is traditie en gewoonte dat de vrouw de eerste kaars aansteekt. Als ik er niet was tijdens zo een viering, dan gaf ik deze taak aan mijn dochter. Vervolgens vul in de kleine bekertjes die eronder staan met wijn. Iedereen neemt daar een bekertje van als teken dat wij Sjawoe’ot inleiden. Zelfs de kinderen nemen een slokje, het zijn dan ook maar kleine bekertjes. Bij de wijn hebben wij gevlochten broden, genaamd Challah. Dit brood breken we af en delen wij vervolgens met elkaar, nadat we het in de zout hebben gedoopt. Na de inwijding beginnen we aan de ‘lekkere maaltijd’. Deze maaltijd is nooit hetzelfde, maar bestaat altijd uit verschillende lekkere dingen. Na deze maaltijd spreken wij het dankgebed, waarin mijn man altijd voor ging. Want waar ik als vrouw, als eerste ga met de kaarsen, is het ook traditie dat de man voor gaat bij het gebed. Naast het dankgebed, zegenen wij ook altijd onze kinderen, dat doen we bij ieder feest.

Nu mijn kinderen uit huis zijn en mijn man overleden is, vier ik het feest niet meer zo uitgebreid, maar ik doe wel alles zelf nu. Tenzij ik gasten heb, dan vraag ik de mannelijke gast om voor te gaan in het gebed. Vroeger hadden we, vooral voor de kinderen, ook het huis helemaal versierd met allemaal bloemen en planten die symbool staan voor de bloemen die onder aan en op de berg Sinai lagen. Dit is de berg waar Mozes de tien woorden kreeg na de Uittocht uit Egypte. Als ik nu bij mijn kinderen thuis dit feest vier zie ik de bloemen en planten wel weer heel feestelijk terugkomen. Zo blijft het dus toch een traditie.

Als laatste, niet te vergeten hadden wij vroeger altijd als gebak de käsekuchen. Mijn moeder maakte die vroeger al en ik heb dat van haar overgenomen. Dit is een soort cheesecake, maar dan net even anders. Deze kuchen ontbreekt nooit bij onze feestdagen.”

Wordt dit feest nog heel erg actief gevierd in Nederland?

“De orthodoxe joden vieren sowieso alle feesten heel strak en trouw. Echter zijn we met een stuk minder dan als je dat vergelijkt met voor de oorlog. Veel families zijn gevlucht of verhuisd naar Amerika of Israël vanwege het opkomende antisemitisme. In Amersfoort  zijn we nog maar met ongeveer tachtig, niet alle joden staan ingeschreven bij de Nederlands-Israëlische Gemeente Amersfoort, dus ik weet het aantal niet precies.”

 

 

Eindredacteur: Nikita Neuteboom