COLUMN- Als journalist zoek je natuurlijk altijd goede bronnen. Die bronnen zijn vaak ook opzoek naar jou, gelukkig. Helaas zijn de lakse, luie studenten in Amersfoort niet op zoek naar jou. Interesseert hun wat, dat jij een item moet maken. ‘Lekker boeiuuhh’ hoor ik ze allemaal denken. Hoewel ongeveer alle studenten zeiken en klagen over het nieuwe leenstelsel en het leven op droge pasta, omdat ze te weinig geld hebben, is er toch weinig animo om dit gezeik eens lekker in de publiciteit te brengen met een goed item over de financiële situatie van een student. “Nee, ik heb het zelf ook druk met deadlines.” Zeikerds. Nu ook nog over die deadlines klagen. Ja, tegen betaling zouden ze natuurlijk ineens wel tijd hebben. Alleen een ongeschreven regel uit de journalistiek: bronnen betaal je niet. Ook geen arme studenten dus. Die je echt nodig hebt.

Vijf whatsapp gesprekken met ‘te drukke’ studenten verder. Één meisje wilde wel een berichtje zetten in de afgeschermde Facebook groep van het populaire ‘St. Joseph’ studentenhuis in Amersfoort. Ik moest zelf een berichtje opstellen. Gedachtes als: ‘Twintig euro bieden?’ en ‘het enige wat ze willen is toch geld en bier?’ vlogen door mijn hoofd bij het opstellen van het berichtje. Shit, betalen mag niet. ‘Maak er dan maar een soort reclame berichtje van’ zei ik tegen mijzelf. Meisjes willen hippe Instagram foto’s en mannen vinden het vast leuk om een biertje te drinken met een journalistiek studente? Het werd iets in de richting als: “iemand die deze arme journalistiek studente uit de brand wil helpen in ruil voor een lekker biertje in de zon? Misschien zit er zelf wel de perfecte Instagram foto tussen!” Pling, verzonden. Een uurtje later kreeg ik een berichtje van een student met een tussenjaar. “Ja, ik heb toch niks te doen en vond het ook zo lullig dat niemand reageerde. Prima om in ruil voor een biertje een interview te doen toch?”

‘Wacht’, dacht ik. ‘Heb ik nou tegen betaling een bron gefikst?’. Ik vond zelf eerlijk gezegd van niet. Een kopje koffie, wat de student koos in plaats van het aangeboden biertje, is letterlijk twee euro en ik betaal hem niet die twee euro, ik geef hem alleen dat verdomde kopje koffie. Hij was blij met het kopje koffie en over de foto’s zei die “aight vet, kan je die sturen”. Hij blij, ik blij, docent blij.

Tot in de les de ‘ethische dilemma’s’ van journalisten aan bod kwamen, heb ik altijd gedacht dat ik niks fout deed. “Lara, heb jij niet een keer een student omgekocht met een biertje, voor dat ene item?”. Uh, ja als je het zo noemt klinkt het wel heel fout ineens…

De Raad voor de Journalistiek heeft een Leidraad opgesteld waarin wordt beschreven wat er van journalisten mag worden verwacht. Daarin staat: ‘Journalisten betalen getuigen en informanten niet; een redelijke onkostenvergoeding kan verantwoord zijn.’  Wat is dit weer heerlijk vaag Nederlands opgeschreven. ‘Een rédelijke’ en ‘kan zijn’. Beschrijvingen die je gebruikt als je zelf de lijn ook niet kan trekken. Want wat is dan redelijk en hoezo ‘kan’. Kan dus het hoeft niet, maar het is ook niet uitgesloten. Nu is een kopje naar mijn mening een redelijke onkostenvergoeding die verantwoord is.

2017, PowNed maakte een documentaire over motorclub No Surrender. Met in de hoofdrol de eindbaas van de motorclub, Henk Kuipers of te wel Captain Henk. De documentaire ‘Captain Henk’ kwam eind 2017 in opspraak, toen naar buiten kwam dat de No Surrender leider mogelijk betaald zou zijn om mee te werken aan de documentaire. PowNed zelf noemde de betaling “een redelijke onkostenvergoeding”. Margo Smit is sinds 2017 ombudsman. Dat gaat via NPO, maar oordeelt onafhankelijk van NPO. Ombudsman Smit beoordeelde uiteraard ook het veel besproken ‘schandaal’ over de betaling van No Surrender eindbaas Kuiper.

2017, PowNed maakte een documentaire over motorclub No Surrender. Met in de hoofdrol de eindbaas van de motorclub, Henk Kuipers of te wel Captain Henk. De documentaire ‘Captain Henk’ kwam eind 2017 in opspraak, toen naar buiten kwam dat de No Surrender leider mogelijk betaald zou zijn om mee te werken aan de documentaire. PowNed zelf noemde de betaling “een forfaitaire onkostenvergoeding”. De ombudsman volgt en onderzoekt de journalistieke uitingen van de publieke omroep. Margo Smit is sinds 2017 ombudsman bij de publieke omroep en heeft ook hier haar uitspraken over gedaan. Over de vergoeding zegt PowNed dat dat toch moest, ‘want ja die man heeft toch ook een tattooshop en een sportschool die moeten blijven draaien’. De reactie van de ombudsman hierop is duidelijk. “Het is toch een realityshow? Dan moet Henk Kuipers toch zo ‘normaal’ mogelijk blijven doen, dus gewoon naar zijn tattooshop en sportschool gaan.”

 

Niet realistisch dus, de wijze waarop PowNed de documentaire over eindbaas van motorclub No Surrender maakte. Er zouden ook reiskosten betaald zijn, maar als hij zijn normale leven gewoon bleef leven, dus zoals de realiteit was, dan moest hij die reiskosten toch al betalen. Dan was een vergoeding daarvoor dus ook niet nodig geweest.

Dat er over de betalingswijze van PowNed bij Kuipers ophef is ontstaan is niet gek. Goed zelfs, dat de producties gecontroleerd worden. Maar een kopje koffie tijdens een interview? Come on guys, daar gaan we toch niet over etteren? Wat mij betreft hoeven we met kopjes koffie voor een geïnterviewde niet naar de ombudsman. Wordt het nou een sterrendiner? Dat zien we dan wel weer.