“In 2030 wil Amersfoort een CO2-neutrale en afvalloze stad zijn.” Dit klonk er in de nazomer van 2008 in de Amersfoortse gemeenteraad. Sindsdien stelt Amersfoort als eerste Nederlandse gemeente elk najaar een 'klimaatbegroting' op. Met als doel de doelstelling van klimaatneutrale gemeente in 2030 te halen. Nu, tien jaar later, gaat de realisatie van dit plan van start. Ambitieus en zeker niet onbelangrijk, maar hoe realistisch is dit plan eigenlijk?

CO2-uitstoot versterkt de opwarming van de aarde en klimaatverandering. In het klimaatakkoord (Parijs, 2015) staat dat alle landen in 2050 CO2-neutraal zijn, ook Nederland. Daarmee moet de opwarming van de aarde onder de twee graden blijven. Amersfoort gaat een stap verder en wil al in 2030 CO2-neutraal zijn. Wel opvallend is dat Overige broeikasgassen, zoals methaan zijn hierin niet worden meegenomen. In 2017 is samen met de stad een plan gemaakt over wat er nodig is om de stad CO2-neutraal te krijgen. Hiervoor zijn negen bijeenkomsten geweest waar zo’n 250 bewoners en ondernemers aan hebben deelgenomen. Ook grote organisaties als de woningcorporaties en Stedin (netbeheerder) waren erbij.

 

Wat betekent CO2 neutraal?

CO2-neutraal betekend concreet: er wordt niet meer energie gebruikt dan er vanuit duurzame bronnen aan het systeem wordt toegeleverd. Voor Amersfoort betekent dit dat alle energie die er wordt gebruikt duurzaam wordt opgewekt. Denk hierbij aan wind, zon en andere schone energiebronnen.

Bedenk dat CO2 niet alleen vrijkomt bij energieverbruik, maar dat ook vervoer hierin een belangrijke rol speelt. Amersfoort zal over twaalf jaar dus niet alleen elektrisch moeten koken en hun huizen verwarmen, maar ook elektrisch reizen. Dit allemaal op de energie van bijvoorbeeld een Amersfoortse windmolen of zonneveld.

 

Hoe wil Amersfoort dit doen?

De gemeente noemt in het voorstel dat ze op hun website hebben gepubliceerd, vooral te willen investeren in windmolens en zonnevelden. Daarnaast moeten woningen zich straks als het kan kunnen voorzien met elektriciteit van de zonnepanelen op hun eigen dak. Het liefst een geïsoleerd dak, want dan is er natuurlijk minder energie nodig.

Hartstikke leuk natuurlijk, maar de transitie naar een CO2-neutrale stad brengt meer opgaven met zich mee. De bovenstaande punten zullen al een enorm bedrag gaan kosten en dan zijn er nog veel punten niet inbegrepen. Van de enorme opgave van aardgasleidingen vervangen tot het aanleggen van dikkere elektriciteitskabels en het verbinden van de stad in één smart grid. Het plan is helder, maar de weg naar het behalen van het doel is een stuk lastiger. Al met al zal hier een enorme zak geld voor moeten worden uitgetrokken. Hoe wil de gemeente dit betalen? In het met meer dan 100 pagina’s bevatte rapport wat door de gemeente werd gepubliceerd, wordt niks genoemd over de kosten van dit traject, wat toch wel een belangrijk punt lijkt. Net als de ontbrekende toelichting over waar deze transitie van betaald zal worden. Het klinkt onwaarschijnlijk dat de gemeente al deze investeringen van hun gemeentebudget kunnen bekostigen. Het kan natuurlijk dat hier een andere oplossing of uitzondering voor is, maar dan is het opvallend dat deze niet vernoemd staat.

 

Maar als geld geen rol speelt?

Dan zijn nog niet alle huizen geschikt voor zonnepanelen. Daken moeten aan bepaalde eisen voldoen willen zij zonnepanelen kunnen dragen. Denk hierbij aan oppervlak, materiaal van het dak, maar ook aan hoe het huis is gebouwd. Sommige huizen vallen in de schaduw en zullen zelfs met aanpassingen niet geschikt zijn voor zonnepanelen.

Verder is er niet genoeg ruimte om alle nodige windmolens en zonnevelden te plaatsen in Amersfoort. In ieder geval niet voor 2030. Grote stukken land die mogelijk geschikt zullen zijn voor een zonneveld of windmolenpark zijn in handen van boeren en daar heeft de gemeente geen zeggenschap over. Want dat speelt ook nog een belangrijke rol in de realisatie van dit plan. Bewoners, ondernemers, organisaties en de gemeente moeten samenwerken om de stad volledig CO2 neutraal te maken. Volledige medewerking is natuurlijk nooit gegarandeerd.

 

Dus?

Gaat het Amersfoort lukken om in 2030 een CO2 neutrale stad te zijn? Ik acht die kans vrij klein. Maar het is moeilijk een plan te beoordelen wanneer niet alle informatie bekend is. Hoewel de wel bekende informatie al behoorlijk wat vraagtekens op roept. Met name de bekostiging van het project lijkt lastig te zijn te realiseren. Medewerking van bewoners en aanpassingen van woningen kunnen tot op zekere hoogte wel verwezenlijkt worden, maar daar speelt opnieuw geld weer een rol in.

Wanneer de doelstelling niet voor 2030 behaald wordt, kun je je afvragen in hoeverre deze schuld bij Amersfoort zelf ligt. Het is bewonderenswaardig dat een stad koploper wil zijn in deze transitie. Het zal zeker niet liggen aan Amersfoort zijn wilskracht, mocht dit ideaal niet binnen de gegeven tijdsperiode behaald worden. Misschien kunnen we hier gewoon uit constateren dat Nederland nog niet klaar is voor CO2 neutrale steden. Geld speelt nog een te grote rol om deze idealen te realiseren. De technologie reikt schijnbaar nog niet ver genoeg om verduurzaming goedkoop en daarmee toegankelijk te maken. Verduurzaming is nu nog te duur. Mocht Amersfoorthun doelstelling niet voor 2030 behalen, hoeven we nog steeds niet te treuren. Bij verduurzaming mag elke stap gevierd worden. Het is immers een stap in de goede richting.