Stichting Lezen en Schrijven heeft dinsdag gepresenteerd op Het Plein in gemeentehuis Amersfoort. Hun doel: het bespreekbaar maken en het tegengaan van laaggeletterdheid onder de Nederlandse bevolking. Verschillende raadsleden en nieuwsgierige bezoekers kwamen bijeen om het taboe op dit onderwerp te doorbreken.

Het is een regenachtige dag en de donkere wolken over Amersfoort geven het gemeentehuis een sombere blik, terwijl het gemeentehuis vanavond op zijn gezelligst is. Binnen ziet het er een stuk gezelliger uit: de regenpakken zijn uitgetrokken, paraplu’s opgevouwen en de koude sfeer is buiten achtergelaten. Het is dinsdagavond, wat betekent dat een organisatie een idee komt presenteren op Het Plein in het gemeentehuis van Amersfoort. Dit keer is het de stichting Lezen en Schrijven, die het taboe op laaggeletterdheid bespreekbaar wil maken.

Eenmaal boven zijn de eerste drankjes al uitgedeeld en vult warm geklets en gelach de grote ruimte. In het midden staat een kraampje, waar de grote letters ‘stichting Lezen en Schrijven’ duidelijk te lezen zijn. Een groot aantal flyers en boekjes trekken van veel mensen de aandacht en af en toe pakt een nieuwsgierige bezoeker een kaartje om wat meer te lezen. Stralend in het midden staat Radj Ramcharan, de projectleider van de stichting. Met een brede glimlach verwelkomt hij iedereen die langs loopt. Hij stelt mensen aan elkaar voor, schudt de handen van verschillende raadsleden en loopt rustig rond. Observerend kijkt hij door de ruimte, trots dat er zo een grote opkomst is.

“Stichting Lezen en Schrijven is een landelijke organisatie. Het is onze taak om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen. Het is een groot vraagstuk: als je de taal niet beheerst, heb je problemen in het onderwijs, kan je geen baan vinden, kan je jouw eigen brieven niet lezen, je gezondheid kan eronder lijden; uiteindelijk participeer je niet meer in de samenleving. Het is een taboe dat wij willen doorbreken.” Ongeveer 12% van Amersfoort is laaggeletterd. Dit is een problematisch groot aantal, vindt Ramcharan: “Stel je eens voor, dat je in een onbekende stad bent. Je staat midden in het centrum. Zet dan eens je verstand op nul en doe alsof je laaggeletterd bent. Je kan dus niet lezen en ook niet schrijven. Probeer dan maar eens de weg terug te vinden. Je kan niet zien hoe laat de trein vertrekt, je weet niet waar de verkeersborden naar wijzen, je kan geen kaart lezen die je de weg wijst. Mensen weten niet hoe moeilijk het je leven maakt.”

De stralende glimlach van Ramcharan verandert in een serieuze blik, terwijl hij verschillende documenten erbij pakt en aanwijst hoe hij de raadsleden wil overtuigen om laaggeletterdheid te bespreken. Meerdere papieren met uitleg en een plan van aanpak liggen verspreid over de tafel. “Dit is echt iets wat we kunnen oplossen, maar dan moet het eerst bespreekbaar worden. Sommige mensen zeggen ‘ja, maar ik ben nu al zeventig, wat heeft het dan nog voor zin?’ maar daar geloof ik niet in, want wat als je negentig jaar oud wordt? Wil je dan nog twintig jaar afhankelijk zijn van iemand?”

Ramcharan gaat in het midden van de ruimte staan en krijgt een microfoon in zijn handen gedrukt. Na een paar keer de aandacht te hebben gevraagd, vervaagt het geklets en verplaatst de aandacht naar Ramcharan. Met een rechte rug begint hij aan zijn speech en hoe langer hij praat, hoe meer hij mensen weet te overtuigen. Zijn gemotiveerde blik weet het publiek niet los te laten en steeds meer mensen verzamelen zich om Ramcharan heen. Af en toe klinkt het geluid van een foto die wordt gemaakt, waarna de krachtige woorden die worden uitgesproken de stilte weer doorbreken. Nadat hij zijn laatste zin uitspreekt, volgt er een stilte, gevolgd door een daverend applaus. De brede glimlach keert weer terug op zijn gezicht en dankbaar kijkt hij het publiek aan, iedereen stuk voor stuk een liefdevolle blik schenkend.

Door de ruimte verspreid zijn verschillende medewerkers en vrijwilligers van de stichting die hun eigen uitleg geven over wat de stichting doet en waarom laaggeletterdheid zo een belangrijk onderwerp is. Het is duidelijk dat de medewerkers deze opkomst niet hadden verwacht. Het enthousiasme en de motivatie die van Ramcharan’s gezicht af is te lezen, is terug te vinden op elke medewerker die vanavond hier staat. Het is duidelijk te zien dat iedereen van de stichting gelooft in waar hij of zij voor staat en dit maar al te graag wil bewijzen.

“De mensen die wij helpen zijn heel tevreden met ons. Het is alleen moeilijk om in contact met ze te komen, omdat het zo een lastig onderwerp is om over te praten. Hoe zorg je ervoor dat iemand praat over iets waar hij of zij zich voor schaamt? Afgelopen week heb ik voor dertig mensen Surinaams gekookt, dat was ontzettend gezellig en er kwamen gelijk veel meer mensen op ons af. Daarna hebben we gewoon even gezegd ‘we willen met jullie praten.’ Op dat soort momenten zijn ze echt wel bereid om te praten. Er is geen reden om bang te zijn, wij zijn er om hen te helpen. Het is net een diploma die je behaalt: daarna kan je weer meedoen in de maatschappij.”